Γραμματοσειρά

 

Οι «βέλτιστες πρακτικές» και οι «μεγάλοι παίκτες» του κ. Γιούνκερ

Μερικές σκέψεις πάνω στη διαπραγμάτευση για τις συλλογικές συμβάσεις, τα συνδικαλιστικά δικαιώματα και τις ομαδικές απολύσεις.

Της Κωνσταντίνας Κούνεβα
Ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ

Στα τέλη του Σεπτεμβρίου, στο Παρίσι, έγινε το συνέδριο της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων. Από το βήμα του συνεδρίου πέρασε η αφρόκρεμα της ευρωπαϊκής ηγεσίας. Ο Γάλλος πρόεδρος, ο πρόεδρος της Κομισιόν, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Διαβάζοντας όσα ακούστηκαν εκεί, αληθινά ένιωσα έκπληξη: ο Φρανσουά Ολάντ ζήτησε από τα συνδικάτα να ανακτήσουν τις δυνάμεις τους υπερασπίζοντας την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ο Μάρτιν Σουλτς κάλεσε την Ευρώπη να βοηθήσει τα συνδικάτα να δαμάσουν την ψηφιακή επανάσταση, όπως το εργατικό κίνημα του 19ου αιώνα δάμασε τη βιομηχανική επανάσταση. Ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ κάλεσε τις συνδικαλιστικές οργανώσεις να ξαναγίνουν οι μεγάλοι παίκτες στον κοινωνικό διάλογο. Και είπε ότι την άνοιξη του 2016 θα φέρει προτάσεις για ένα θεμέλιο ελάχιστων εργασιακών δικαιωμάτων, ένα δίχτυ προστασίςα της εργασίας. «Πείτε με ντεμοντέ, αλλά για μένα μια κανονική σύμβαση εργασίας είναι μια σύμβαση αορίστου χρόνου», είπε ο πρόεδρος της Κομισιόν, τονίζοντας ότι μια τέτοια κανονική σύμβαση του πατέρα του, εργάτη στον χάλυβα, έδωσε στον ίδιο την ευκαιρία να πάει στη Νομική.
Ακούγοντας αυτά από τους συγκεκριμένους ανθρώπους αναρωτήθηκα: Ζούμε στην ίδια ήπειρο; Είμαστε στην ίδια Ευρωπαϊκή Ένωση, συναντιόμαστε στο ίδιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο; Ή μήπως αυτοί ζουν σε άλλο πλανήτη; Ο κ. Γιούνκερ είναι πρόεδρος της ίδιας Κομισιόν που ζητάει, μέσω της τρόικας, να απελευθερωθούν οι ομαδικές απολύσεις, να ξεχαστούν οι συλλογικές συμβάσεις, να αλλάξει ο συνδικαλιστικός νόμος στην Ελλάδα, να δυσκολέψει το δικαίωμα στην απεργία ή να επιτραπεί το λοκ άουτ;
Δεν ξέρω τι να απαντήσω. Ξέρω πως οι κ. Ολάντ, Γιούνκερ και Σουλτς, που τώρα θέλουν τα συνδικάτα «μεγάλους παίκτες», εκπροσωπούν τις δυο μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες στην Ε.Ε. που ευθύνονται για τη συντριβή του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, άρα και των συνδικάτων. Ευθύνονται γιατί σε πέντε τουλάχιστον χώρες- Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία και Ιταλία- επιβλήθηκαν νομοθεσίες που υποβαθμίζουν τις συλλογικές συμβάσεις υπέρ των επιχειρησιακών και των ατομικών. Ευθύνονται γιατί στην Ευρώπη η ανεργία είναι πάνω από 10% και γιατί τουλάχιστον το 20% δουλεύει με κακοπληρωμένες συμβάσεις μερικής απασχόλησης ή ορισμένου χρόνου.
Κι αυτοί οι μέσοι όροι κρύβουν την τρομερή κατάσταση στην Ελλάδα, έπειτα από έξι χρόνια λιτότητας και απορύθμισης της εργασίας: με την ανεργία πάνω από το 26%, από τους λίγους τυχερούς που βρίσκουν δουλειά το 62% βρίσκει μόνο θέσεις μερικής ή εκ περιτροπής απασχόλησης. Ελπίζω για τον πρόεδρο της Κομισιόν τα στοιχεία για την Ελλάδα να είναι το ίδιο ενοχλητικά όσο τα στοιχεία για όλη την Ευρώπη.
Ευκαιρία, λοιπόν, να δείξει την ευαισθησία του. Και να τη μεταδώσει και στους συνεταίρους της Κομισιόν στο κουαρτέτο των θεσμών (ΔΝΤ, ESM, ΕΚΤ) που διαπραγματεύεται με την κυβέρνηση. Στο τρίτο Μνημόνιο έχει συμφωνηθεί να επανεξεταστούν όσα ισχύουν στην αγορά εργασίας, «συμπεριλαμβανομένων των ομαδικών απολύσεων, της συλλογικής δράσης και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, λαμβανομένων υπόψη των βέλτιστων πρακτικών σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο». Ας τα δούμε ένα ένα:
- Ομαδικές απολύσεις: Στις χώρες της Ε.Ε. δεν υπάρχει δυσμενέστερο καθεστώς πέρα από αυτό που ορίζει η σχετική Οδηγία (98/58/ΕΚ), δηλαδή ανώτερος αριθμός απολύσεων 10% ή 30 τον μήνα για τις επιχειρήσεις άνω των 300 εργαζομένων. Οι μισές χώρες της Ε.Ε. έχουν αυτά τα όρια στη νομοθεσία τους, οι άλλες λίγο κατώτερα, και όλες τηρούν τις υποχρεώσεις ενημέρωσης, αιτιολόγησης και διαβούλευσης με τους εργαζόμενους, όπως ορίζει η Οδηγία. Στην πραγματικότητα, η ελληνική νομοθεσία είναι χειρότερη από τον μέσο όρο της Ε.Ε., αφού έχει απελευθερώσει τις ομαδικές απολύσεις στις επιχειρήσεις κάτω των 20 εργαζομένων. Γιατί θα πρέπει να ανέβει το όριο και στις υπόλοιπες; Γιατί πρέπει να καταργηθεί κάθε έλεγχος από το κράτος; Και τι νόημα έχει αυτό σε μια αγορά εργασίας που έχει γίνει, λόγω της πρωτοφανούς ανεργίας, μια ζούγκλα εργοδοτικής αυθαιρεσίας, απλήρωτης και αδήλωτης εργασίας; Όσο για το λοκ άουτ, είναι αστείο να μιλάμε γι’ αυτό σε μια εποχή όπου οι εργοδότες είναι πιο ισχυροποιημένοι και οι εργαζόμενοι πιο ανίσχυροι από ποτέ.
- Συλλογική δράση: Τα δικαιώματα στον συνδικαλισμό και στην απεργία είναι κατοχυρωμένα στα συντάγματα των χωρών και στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. Με εξαίρεση την πατρίδα μου, τη Βουλγαρία, όπου επιβάλλεται απόφαση για απεργία από το 50% +1 των εργαζομένων, και τη Βρετανία όπου ισχύει το ίδιο για τα μέλη των συνδικάτων, σε καμιά άλλη χώρα δεν αμφισβητείται το δικαίωμα των συνδικάτων να επιλέγουν πώς θα αποφασίζουν μια απεργία. Κι αν θέλουμε να μιλήσουμε για «βέλτιστες πρακτικές», ας δούμε τη Γαλλία ή το Βέλγιο, όπου απεργία μπορούν να αποφασίσουν ακόμη και άτυπες ομάδες εργαζομένων. Καταλαβαίνουμε τι σημασία έχει αυτό για την Ελλάδα, όπου το 50% των εργαζομένων δουλεύουν σε επιχειρήσεις μέχρι 50 ατόμων.
- Συλλογικές συμβάσεις: Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, η Ελλάδα έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά κάλυψης εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις, πολύ κάτω από 50%, όταν στη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ισπανία η κάλυψη είναι 85%-100%. Να μην κοροϊδευόμαστε σ’ αυτό. Δεν είναι θέμα «βέλτιστων πρακτικών», είναι αν θα έχουμε συλλογικές συμβάσεις ή όχι. Η νομοθεσία των μνημονίων ουσιαστικά τις κατάργησε. Σήμερα μόνο 21 συλλογικές συμβάσεις είναι σε ισχύ, ενώ τα τελευταία τρία χρόνια έχουν υπογραφεί πάνω από 1800 επιχειρησιακές συμβάσεις, Αυτό μας έχει φέρει στη ζούγκλα των ατομικών συμβάσεων. Ποτέ άλλοτε ο εργαζόμενος δεν ήταν τόσο μόνος και ανυπεράσπιστος απέναντι στον εργοδότη. Η εργασία έχει γίνει το μόνο προϊόν σε διατίμηση. Άρα, δεν μπορώ να φανταστώ άλλη «βέλτιστη πρακτική», από την αποκατάσταση της ελευθερίας των συλλογικών διαπραγματεύσεων, όπως ισχύει στα περισσότερα «κανονικά» κράτη της Ε.Ε.
Όμως, πριν ανοίξει αυτή η συζήτηση μεταξύ τρόικας και κυβέρνησης στην Ελλάδα- που δεν μπορώ να φανταστώ πώς μπορεί να γίνει χωρίς τη συμμετοχή των εργαζομένων και των συνδικάτων τους, όσα προβλήματα κι αν έχουν αυτά-, μάλλον θα πρέπει να προηγηθεί η συζήτηση που άνοιξε ο κ. Γιούνκερ και η ηγεσία της Ε.Ε. Αφού θέλουν τα συνδικάτα ξανά «μεγάλους παίκτες» στον κοινωνικό διάλογο, αν θέλουν πράγματι να ξαναδώσουν στους εργαζόμενους την αξιοπρέπεια της πλήρους απασχόλησης και της σύμβασης αορίστου χρόνου, αν θέλουν ένα πανευρωπαϊκό δίχτυ προστασίας, ας μας πουν πρώτα αυτοί ποιες «βέλτιστες πρακτικές» θέλουν σαν ελάχιστο κοινό πλαίσιο στην Ε.Ε. Ας μας πουν ποια χώρα θα είναι η βάση των «βέλτιστων πρακτικών»: η πατρίδα του κ. Γιούνκερ, με κατώτατο μισθό 1900 ευρώ, ή η δική μου, με 150; Και, φυσικά, ας σταματήσουν να σπαταλάνε τα λιγοστά κονδύλια για την απασχόληση πλημμυρίζοντας την Ευρώπη με τις επισφαλείς θέσεις εργασίας που υποτίθεται ότι απεχθάνονται. Αν θέλουν πράγματι ένα τέτοιο πλαίσιο για την Ευρώπη, δεν μπορούν να απαιτούν η Ελλάδα να εξαιρείται από αυτό. Εκτός αν όλα αυτά τα μεγάλα λόγια είναι τρικ. Έχουμε κάθε λόγο να είμαστε σε επαγρύπνηση.

 

Άρθρο της Κωνσταντίνας Κούνεβα για την Εποχή

twitter Newsroom

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ facebook

Facebook Connection Faild

LINKS